Książka pt. „Syndrom oszusta” doktor psychologii Jessamy Hibberd , z ważnym dla mnie podtytułem „Jak uciszyć wewnętrznego krytyka i wreszcie rozwinąć skrzydła” (mój gabinet psychoterapeutyczny nazywa się przecież „Warsztat Naprawy Skrzydeł”:)), ukazała się w 2024 roku. Lubię być na bieżąco z nowymi określeniami, by lepiej rozumieć język klientów.
Syndrom oszusta to według mnie określenie, trochę żartobliwe, na osobę zmagającą się z lękiem i niskim poczuciem wartości. Próbującą radzić sobie z rzeczywistością poprzez nadmierną kontrolę siebie i innych oraz perfekcjonizm. Osoby dotknięte syndromem oszusta mimo sukcesów i ewidentnych – wg oceny innych – zalet oraz licznych talentów, mają niską samoocenę. Żyją w ciągłym napięciu, że ktoś je zdemaskuje i ośmieszy, udowodni, że się na dane stanowisko nie nadają. Poczucie niskiej wartości, wstyd i permanentne odczuwanie zagrożenia, to zmory ich codzienności.
Czytając „Syndrom oszusta” cały czas miałam wrażenie, że czytam o zaburzeniach depresyjno-lękowych lub GAD (Generalised Anxiety Disorder pol. Zespół Lęku Uogólnionego). Syndrom oszusta jest pułapką umysłu. Polega na znacznej rozbieżności pomiędzy tym jak oceniają cię inni – wysoko, pozytywnie – a jak ty sam siebie oceniasz. „Gdy twój obraz siebie i dojmujące przeświadczenie, że nie jesteś wystarczająco dobry nie znajduje odzwierciedlenia w tym, co widzą inni, dochodzisz do wniosku, że najwyraźniej przeceniają twoje umiejętności, co sprawia, że czujesz się oszustem.” – pisze Hibberd.
Źródłem problemu są wysokie wymagania jakie sam sobie stawiasz i krytyczny głos wewnętrzny, który wykorzystujesz by się motywować – tłumaczy dalej autorka – zawsze musisz być najlepszy. Nie możesz popełniać żadnych błędów, ani w pracy, ani w życiu osobistym. Ten krytyczny głos cię paraliżuje, ciągle skupiasz się na tym, by nie zostać zdemaskowanym, że jesteś kiepski, że jesteś nie taki jak trzeba. Chcesz być idealny i wszystko robić perfekcyjnie. Ciągle się wstydzisz prawdy o sobie. Taka sytuacja wewnętrzna to nic innego jak zniekształcenie poznawcze. Twój umysł zwodzi cię na manowce. Wszystko odbierasz przeciwko sobie i wiecznie czujesz się niewystarczający.
Dalej autorka „Syndromu oszusta” cytuje źródłowy tekst Valerie Young, która w latach 70-tych XX wieku opisała pięć podtypów „oszustów”: perfekcjonista, urodzony geniusz, solista, ekspert i nadczłowiek. Bardzo przemawia do mnie zdanie z okładki książki Hibberd, że pomaga ona zrozumieć perfekcjonistyczne schematy, które pchają w sidła niskiej samooceny, i że jest ważną lekturą dla osób, które raz na zawsze chcą porzucić zakłamany obraz siebie. Zaufać sobie, polubić i uznać się za wystarczających. Być w stanie powiedzieć szczerze samemu do siebie „jestem OK:)”.
Jak działa nasz mózg i dlaczego ciało migdałowate odpowiedzialne za natychmiastową reakcję typu walcz lub uciekaj w dzisiejszych czasach, gdy tygrysy bezpośrednio nam nie zagrażają, trochę nam przeszkadza? Samoświadomość to nieznana w świecie zwierząt cecha mózgu. Wykształciła się w drodze ewolucji i pozwala nam na podstawie rozumowania i analizy wszystko poddawać refleksji. Planować, polepszać, zmieniać, ale również wyobrażać sobie. Niestety to czasem przeszkadza, bo nieraz każe nam interpretować sygnały wedle utrwalonych schematów. Ciało migdałowate – nasz wewnętrzny alarm bezpieczeństwa – nieraz dostrzega zagrożenie tam gdzie go nie ma i uruchamia całą lawinę reakcji stresowej włącznie z przyspieszonym biciem serca, drżeniem rąk, czy nagłym napięciem mięśni. I już jesteśmy gotowi do walki lub ucieczki, bo najważniejsze jest przetrwanie. A często jest to po prostu zniekształcenie poznawcze, tak głęboko utrwalone, że w ogóle nie podlega racjonalnemu oglądowi. Reakcja organizmu jest natychmiastowa. I dlatego tak dużo wysiłku potrzeba by to zmienić, najpierw rozpoznać, nazwać, zrozumieć… Najważniejszy jest jednak pierwszy krok:)!
Autorka jest psycholożką w Wielkiej Brytanii, ale ja zapraszam do gabinetu w centrum Szczecina lub online.
Przeczytała i opisała dla Państwa Anna Kaniecka-Mazurek.
Jestem certyfikowaną psychoterapeutką Gestalt oraz certyfikowaną superwizorką. Pracuję w dialogu, czyli w czasie sesji słucham Cię, ale też mówię, wspólnie tworzymy relacje terapeutyczną. Zapraszam do „Warsztatu Naprawy Skrzydeł”
„Syndrom oszusta. Jak uciszyć wewnętrznego krytyka i wreszcie rozwinąć skrzydła” Jessamy Hibberd, Wydawnictwo Znak, Kraków 2024
